Een deep dive in codependentie (deel 4)

Tijdens het tweede weekend van mijn opleiding over codependentie stond één thema centraal: de moederwond. Waar het de eerste dag vooral draaide om begrijpen, ging het de tweede dag over voelen. Over hoe oude patronen zich nog altijd laten zien.

De moed om te blijven bij wat pijn doet

Ik voelde het direct: dit was niet alleen theorie. De oefeningen van vandaag raakten precies de plekken die ik zo goed dacht te kennen. De neiging om te zorgen, te bevriezen of jezelf terug te trekken in gedachten. Het zijn allemaal overlevingsstrategieën. Manieren die ooit hielpen, maar die later juist afstand creëren waar nabijheid nodig is.

Hoe oude patronen ons nog steeds sturen

Als kind leer je al vrij snel of liefde veilig voelt of juist niet. En wanneer een ouder emotioneel afwezig of overvragend was, ontstaat er de subtiele overtuiging: “er klopt iets niet met mij.” Vanuit die overtuiging ontwikkelen we allerlei manieren om die leegte te vullen: we zorgen veel en soms zelfs te veel, we willen aardig gevonden worden waardoor eigen grenzen vervagen, we zetten de ander op een voetstuk of we trekken ons juist terug.

Ik zag het dit weekend opnieuw gebeuren. Bij mezelf en bij de andere deelnemers. De een is zo gewend om alles te analyseren dat het vergeten is hoe het is om te voelen. De ander woont in zijn hoofd want dat is waar de controle is. Een weer een ander maakt zichzelf veel groter om niet te hoeven voelen hoe klein ze zich ooit heeft gevoeld.

Maar achter al die bewegingen zit één verlangen: gezien worden.

Dat betekent overigens niet dat wij allemaal te maken hebben gehad met een onveilige hechting. Ook na een veilige hechting kunnen dit soort patronen ontstaan. Denk aan meerdere mislukte relaties, pesten op school of werk en herhaalde negatieve ervaringen. Allemaal werken ze net goed als een trigger.

Hoe doorbreek je dit?

Blijven bij wat je normaal ontwijkt

Een van de oefeningen die me het meest raakte, was simpel maar intens. We noemden het “sit with Sharon”, een speelse verwijzing naar sit with it. Sharon staat symbool voor spanning, die golf van onrust die je normaal gesproken meteen probeert te dempen of te vermijden.

In plaats van dat proberen te maken, leerde ik erbij te blijven. Niet meteen troosten, verklaren of analyseren, maar even voelen waar die spanning in je lijf zit. In je borst, je keel if je buik? En door er rustig doorheen te ademen, merk je dat de golf vanzelf zakt als je niet meer vecht.

Zo ‘op papier’ klinkt dat klinkt natuurlijk heel eenvoudig, maar dat is het niet. Want blijven staan waar je pijn vraagt moed. En soms is het te veel, te groot. Dan heb je iemand nodig die met je meeloopt, die kan spiegelen zonder oordeel.

Helen is niet beter je best doen

Het proces van heling is met één druk op de knop afgerond. Het vraagt ook niet om beter je best te doen of om harder te werken. Helen vraagt om steeds weer opnieuw leren stilstaan bij dat wat ooit te pijnlijk was om te voelen.

Ik deel graag een van de oefeningen die wij tijdens het opleidingsweekend ook gedaan hebben. Je kunt het met iemand doen (kies dan wel iemand die je vertrouwt) of je doet het alleen.

Oefening van verwijten naar verlangens:

1. Zoek een rustig plekje en doe een korte grounding door 3x diep in en uit te ademen en met je voeten goed contact te maken met de grond.

2. Schrijf vervolgens alle verwijten op die je richting jouw moeder voelt. Alles mag er zijn; boosheid, teleurstelling, bitterheid, liefde.. Schrijf zonder filter, er is geen goed of fout.

3. Neem een pauze als dat nodig is.

4. Sluit je ogen en visualiseer een veilige ruimte waar je jouw woorden kunt neerleggen

5. Herschrijf de verwijten door ze om te zetten naar een verlangen. “Jij was nooit beschikbaar” wordt bijvoorbeeld “Ik verlangde ernaar om gezien te worden”. Door het omzetten, verandert de energie van beschuldiging naar behoefte.

6. Benoem vervolgens wat jouw moeder als een verontschuldiging zou kunnen zeggen. Zelfs als ze dat nooit zou uitspreken. Schrijf de verontschuldiging op en laat ze, als het kan, door iemand voorlezen. Zo ben je in staat om het emotionele circuit te sluiten.

7. Sluit af met een korte anker-oefening en leg je hand op je hart. Haal 3x langzaam en diep adem en zeg tegen jezelf: “Dit had ik nodig. Nu mag ik leren het mezelf te geven.”

Deze stappen vertalen verwijten naar verlangens en openen de mogelijkheid om jezelf te gaan verzorgen op een manier die het kind in jou werkelijk nodig had. Het is geen magische genezing, maar een concreet begin van ander handelen in relaties en gezin.

Waar begin je morgen?


• Vraag jezelf één keer per dag: “Wat voel ik in mijn lijf nu?”


• Wanneer een oude reflex opkomt, claimen, pleasen of vlucht, stop en doe één ademhaling voordat je reageert.


• Schrijf één verlangen op dat je vandaag voor jezelf wilt gaan vervullen (bijvoorbeeld: vijf minuten rust of herkennen van je grens) en kijk wat je ervaart als je dit gaat uitvoeren, los van het feit of het wel of niet lukt.

• Noteer je bevindingen.

Het weekend maakt pijnlijk en hoopvol duidelijk dat de moederwond veel van verklaren. Maar dat betekent niet dat het ook alles hoeft te bepalen. Door bewustwording, kleine keuzes in gedrag en bovenstaande oefening, kun je het patroon verzwakken. Een ouder die langzaam leert anders leert spiegelen, is een ouder die bezig is met zelfzorg.